» سیاه مثل آمالگام، سفید مثل کامپوزیت
آمالگام قدیمیترین ماده پرکننده دندان است که هنوز هم مورد استفاده بوده و کارایی زیادی دارد. اولین آمالگام در اوایل قرن نوزده ساخته شد. آمالگامهای اولیه از سوهان کردن سکههای نقره و مخلوط کردن آنها با جیوه به دست میآمدند. آمالگام و طلا اصولاً برای تجدید دندانهای خلفی به کار برده شده و به دلیل جنبههای زیبایی برای دندانهای جلویی استفاده نمیشوند.
دندانپزشکی ترمیمی و زیبایی، تخصصی در دندانپزشکی است که به ترمیم و بازسازی دندانهای طبیعی و تأمین زیبایی ظاهری دندانهای فرد میپردازد.
انواع ترمیمهای دندانی: ۱- مستقیم ۲- غیرمستقیم
در ترمیمهای مستقیم در یک جلسه، بخش مورد نظر بلافاصله پس از تراش و آمادهسازی حفره در محل مورد نظر قرار داده میشوند. مانند ترمیمهای آمالگام، گلاس آینومر، رزین آینومر و بعضی ترمیمهای رزین کامپوزیت.
ترمیمهای غیرمستقیم معمولاً نیاز به دو یا چند جلسه درمان دارند. در جلسه اول دندانپزشک، دندان را تراش داده و آماده میسازد و از ناحیهای که باید ترمیم شود قالبی تهیه میکند. قالب به لابراتور دندانپزشکی فرستاده و در آنجا ساخته میشود. در جلسه بعد دندانپزشک ترمیم آماده شده را با سیمان به حفره دندانی میچسباند. مانند ونیرها، روکشها و بریجهای ساخته شده از طلا، آلیاژهای فلزی، سرامیک یا کامپوزیت.
جیوه فلزی است که به دلیل ایجاد بخارهای سمی برای بدن انسان مضر است. اما جیوهای که در آلیاژ آمالگام وجود دارد از حالت آزاد خارج شده و به صورت یک ترکیب فلزی درآمده و خواص اولیه خود را از دست میدهد. چندین سال است که در مجامع دندانپزشکی از سمی بودن آمالگام صحبت میشود اما انجمن دندانپزشکی آمریکا اعلام میکند که ارتباط اثبات شدهای بین بیماریهای عمومی بدن و ترمیمهای آمالگام موجود در دهان وجود ندارد. پودر آمالگام عمدتاً از نقره، مس و قلع تشکیل شده است که بیشترین درصد مواد تشکیل دهنده آن نقره است. مقاومت آمالگام در برابر فشارهای سنگین جویدن زیاد است. بعد از ترکیب شدن، پودر آمالگام با جیوه به صورت خمیری درآمده که به راحتی در حفرات دندان تراش خورده، گذاشته میشود و سپس سخت میشود. بنابراین کاربرد راحت آن یک امتیاز محسوب میشود و با توجه به کوتاهی زمان کار، هزینه آن از کامپوزیتها کمتر است.
از جمله معایب آمالگام، همرنگ نبودن آن با دندان است زیرا به رنگ فلز بوده و به زمان نسبتاً طولانی برای سخت شدن نیاز دارد.
آنچه به عنوان جایگزین آمالگام مطرح شد و مصرف آن به سرعت در حال گسترش است، کامپوزیتهای دندانی هستند. این کامپوزیتها خواص فیزیکی و مکانیکی خوب، سادگی کارکرد و زیبایی فوقالعاده دارند، به خصوص در ترمیم دندانهای قدامی که زیبایی عامل تعیینکنندهای است. این مواد جز اولین و بهترین انتخابها است. رزینهای کامپوزیتی دندانپزشکی متشکل از BIS-GMA به عنوان زمینه پلیمری، کوارتز، شیشه باریوم،سیلیکای کلوئیدال به عنوان ماده پرکننده BIS-GMA مشتق شده از واکنش بیس (۴- هیدروکسی فنل) و گلیسریل متاکریلات است. در انواع دیگر کامپوزیتها علاوه بر استفاده از BIS-GMA از رزین یورتان دی متاکریلات استفاده میشود. کامپوزیتهای دندانی به شکل خمیرهای همرنگ دندان به صورت دو جزیی یا تک جزیی موجود هستند که دندانپزشک با توجه به رنگ دندان کامپوزیت مناسب را انتخاب میکند و در حفره آماده شده دندان قرار میدهد. پس از اینکه خمیر کامپوزیت در حفره قرار گرفت طی یک فرایند شیمیایی به کمک تابش نور یا فعالسازی شیمیایی پلیمر میشوند و از حالت یک خمیر نرم به یک جسم سخت که شکل حفره را به خود گرفته است تبدیل میشوند. گرچه کامپوزیتهای دندانی خواص نسبتاً خوب و زیبایی عالی دارند، اما کاستیهایی نیز دارند که زمینه چالش برای سازندگان این مواد برای رفع این کاستیها را فراهم کرده است. مهمترین اشکالی که در این کامپوزیتها مطرح است جمع شدگی (shrinkage) آنها طی فرایند پخت است. این مسأله باعث میشود کامپوزیت از دیواره دندان جدا شود و بین ماده ترمیمی (کامپوزیت) و دیواره دندان شکاف ایجاد میشود. وجود این شکاف باعث میشود میکروارگانیسمها و مواد غذایی زیر ترمیم نفوذ کرده و باعث پوسیدگی مجدد دندان میشود که تحت عنوان پوسیدگی ثانویه شناخته شده است. به طور کلی کامپوزیتهای دندانی از چهار جزء تشکیل میشوند:
۱- جزء رزینی یا مونومر که فاز پیوسته کامپوزیت را تشکیل میدهد.
۲- پرکننده یا فیلر که شامل ذرات بسیار ریز معدنی از جنس کوارتز، شیشه و یا سایر سیلیکاتها است و برای افزایش استحکام، خواص مکانیکی و فراهم کردن ظاهر مناسب به جزء رزینی اضافه میشود.
۳- جزء اتصالدهنده که ترکیبی است برای ایجاد یک اتصال مناسب و محکم بین رزین و ذرات پرکننده.
۴- جزء آغازگر ترکیبی است که تحت شرایط (تابش نور) فعال میشود و واکنش پلیمر شدن و سخت شدن کامپوزیت را شروع میکند.
درصد مواد پرکننده از ۷۸-۳۳ درصد وزنی و اندازه آنها از %۵۰-۵ میکرومتر تغییر میکند.
پرکنندههای شیشهای، shrinkage ناشی از پلیمریزاسیون رزین و همچنین ضریب انبساط حرارتی بین رزین کامپوزیتی و دندان را کاهش میدهند. این مواد دارای صلبیت و استحکام بالایی بوده و مقاومت سایش خوبی نسبت به رزینهای کامپوزیتی دندانی دارند. پیوند قوی بین پرکنندهها و رزین با به کارگیری عوامل اتصال (coupling agents) حاصل میشود. در مواردی که آسیب به دندان بسیار شدید باشد و نتوان آن را پر یا ترمیم کرد اغلب از پین استفاده میشود. در مواردی که از ساختمان تاج دندان مقدار کمی باقی مانده باشد (همچنین در مورد دندانهای pulpless) از یک پست دندانی (dental post) یا یک east dowel برای تقویت ساختمان باقیمانده دندان استفاده میشود. پست به طور معمول در ریشه دندان قرار داده میشود و با استفاده از سیمان دندانی تثبیت میشود.
گلاس آینومرها موادی همرنگ دندان هستند که از مخلوط اسید آکریلیک و پودر شیشه نرم تهیه میشوند و برای ترمیم حفرات به ویژه در سطح ریشه دندانها استفاده میشوند. گلاس آینومرها مقادیر اندکی فلوراید آزاد میسازند که برای بیماران در معرض خطر بالای پوسیدگی ممکن است مفید باشد. میزان تراش دندان و وسعت ترمیم نهایی در ترمیم با گلاس آینومر کوچکتر از آمالگام است. گلاس آینومر در ترمیمهای کوچک که تحت فشارهای قوی نیستند، استفاده میشود. چون مقاومت اندکی نسبت به شکستگی دارند اغلب در حفرات کوچکی که تحت فشار نیستند یا روی ریشه دندانها استفاده میشوند.
رزین آینومرها هم از فیلر شیشه و اسیدهای آکریلیک و رزین آکریلیک تشکیل شدهاند.
در صورت عدم توانایی مواد پرکننده دندانی در ترمیم دندان در پوسیدگیهای بسیار وسیع و شکستگیهای بزرگ از روکشهای دندانی استفاده میشود. از دیگر کاربردهای دیگر روکشها استفاده از آنها به منظور اصلاح بد شکلیهای دندانی و یا دندانهایی که به شدت تغییر رنگ یافتهاند، است. روکشها میتوانند از جنس فلز (طلا، نیکل، کروم)، سرامیک و یا ترکیبی از فلز و سرامیک (چینی) باشند. روکشهای تمام فلز خصوصیات فیزیکی و قدرت بیشتری دارند اما از دیدگاه زیبایی روکشهای چینی مناسبترند.
ساخت مواد پرکننده دندان به کمک فنآوری نانو
گروهی از پژوهشگران مرکز تحقیقات انجمن دندانسازی آمریکا موفق شدند به کمک فنآوری نانو پرکنندهای بسازند که نسبت به مواد رایج از استحکام و مقاومت بیشتری در برابر پوسیدگی برخوردار است. این گروه تحقیقاتی از یک رزین کامپوزیتی به عنوان پرکننده استفاده کردند که باعث میشود دندان پر شده ظاهر کاملاً طبیعی داشته باشد. این ماده ترکیبی از یک رزین مایع خالص و پودرهای حاوی رنگینه، تقویتکننده و مواد شیمیایی دیگر است. ترکیب حاصل را درون حفره دندان کرده و با تابش نور فرآیند پلیمریزاسیون را درون حفره انجام میدهند. این مخلوط همچنین حاوی یک ماده دیگر است که یونهای کلسیم و فسفات را به طور یکنواخت آزاد کرده و در حین کمک به سخت شدن ساختار بلوری دندان، باعث افزایش مقاومت در برابر اسیدیته ایجاد شده توسط باکتریهای موجود در دهان نیز میشود. ابعاد نانومتری این ذرات باعث افزایش سطح مؤثر نسبت به حجم شده و راندمان رهاسازی یون را بالا میبرد. بنابراین به ماده کمتری نیاز بوده و میتوان با افزایش سهم رزین مقاوم در ترکیب استحکام آن را زیاد کرد.
چسب دندانی
چسب دندان یکی از راه های درمان پوسیدگی است که شامل به کار بردن مواد پلاستیکی در یک یا چند دندان ، برای جلوگیری از کرم خوردگی یا دیگر موارد پوسیدگی دندان است .
از سال ۱۹۷۰ در آمریکا، به علت افزودن فلورید به آب به خوبی بهداشت دندانی را بین عموم ارتقا داد ، شیوع پوسیدگی در سطوح صاف دندان کاهش یافت. با این وجود ، حفره های بسیار زننده ای که در سطوح دندان های عقب دهان (آسیا و آسیای کوچک) دارند ، تمیز کردن نواحی معینی از این دندان ها اغلب با مسواک های قوی هم دشوار است . برای درمان این عارضه، تحقیق در مورد چسب دندانی از سال ۱۹۶۰ آغاز شد و اولین نسل چسب ها در سال ۱۹۷۰ به وجود آمد و توسط FDA پذیرفته شد.
چسب های دندانی معمولا در مطب های دندانپزشکی استفاده می شود. دندانپزشک ابتدا دندان را برای درمان تمیز و سپس خشک می کند، سپس با یک لایه نازک از مواد پلاستیکی مایع روی حفره ها و سوراخ های دندانی را رنگ می کند. بعد از استعمال مایع پلاستیکی ، نور آبی مرئی طبیعی برای بهبود پلاستیک در عرض چند ثانیه روی مواد تابیده می شود.
پس از بهبودی ، پلاستیک سفت شده و یک لایه نازک به منظور درمان دندان را می پوشاند . با وجود فشار هایی که در طی هر روز در اثر جویدن وارد می شود ، این چسب ممکن است به طور موثر ۵ سال یا بیشتر باقی بماند. باکتری و ذرات غذا ممکن است زیر چسب قرار بگیرند و باعث پوسیدگی دندان ها شود.
مشاهده: 1,331مرتبه
|
ارسال شده در: ۲:۲۵ ب.ظ |
دسته بندی: مقالات